Afdeling bestuursrechtspraak actualiseert overzicht op hoofdlijnen van rechtspraak over planschade

Op 6 augustus 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3690) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) haar overzichtsuitspraak van 18 september 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:2582) over tegemoetkoming in planschade, als bedoeld in afdeling 6.1 van de Wro, geactualiseerd.

De Afdeling overweegt dat weliswaar op 1 januari 2024 de Wro is ingetrokken en de Omgevingswet in werking is getreden, maar dat het, op grond van het overgangsrecht van de artikelen 4.17 tot en met 4.20 van de Invoeringswet Omgevingsrecht in de lijn der verwachtingen ligt dat het oude planschaderecht de komende jaren van groot belang zal blijven voor de rechtspraktijk van het omgevingsrechtelijk nadeelcompensatierecht. Daarom ziet de Afdeling, mede gelet op het tijdsverloop sinds 2016 en gelet op de in de rechtspraktijk levende behoefte daaraan, aanleiding haar eerdere overzichtsuitspraak te actualiseren. 

De Afdeling heeft een groot aantal aspecten opgenomen in de uitspraak. Hieronder worden alleen de hoofdcategorieën onderwerpen genoemd. Veelal bevat een categorie een onderverdeling in meerdere subcategorieën. Om een voorbeeld te noemen: onder het kopje ‘normaal maatschappelijk risico’ vindt u vele subcategorieën zoals de drempel van 2 procent, de motivering van het normaal maatschappelijk risico, de van belang zijnde omstandigheden, het vaststellen van de drempel, de relatie tussen normaal maatschappelijk risico en risicoaanvaarding, de wijze waarop de rechter toetst.

De aspecten die de Afdeling benoemt, zijn:

Bevoegde bestuursorgaan
Limitatieve opsomming schadeoorzaken
Planologische vergelijking
Indirecte planschade
Directe planschade
Vergelijking per planologische maatregel
Betekenis overgangsrecht
Flexibiliteitsbepalingen in bestemmingsplannen
Nadeliger planologisch regime
Causaal verband
Schade
Verrekening voordelen
Vergoedbaarheid van planschade
Actieve risicoaanvaarding
Passieve risicoaanvaarding
Normaal maatschappelijk risico
Schadebeperking
Tegemoetkoming anderszins verzekerd
Kosten van rechtsbijstand en andere deskundige bijstand
Wettelijke rente
Procedurele aspecten

Daar waar lijn in de jurisprudentie sinds 2016 niet is gewijzigd, zijn de ‘oude’ uitspraken nog steeds vermeld. Daar waar de Afdeling sinds 2016 nieuwe uitspraken heeft gedaan of de lijn is gewijzigd, zijn deze uitspraken in het overzicht vermeld. Zo is deze uitspraak een handig naslagwerk voor ieder die zich met deze materie bezighoudt.